Bazen unuttuğumuz şeyleri minicik bir kare anımsatır.
Geçenlerde bir bar eğlencesindeyken çıkan klip sonrası bu şarkı aklıma geldi. Şarkıdan daha çok bu kareler ve üzerine yaşadığımız onlarca an. Bazen ufak şeylerle mutlu olmayı özlüyorum. Kocaman kocaman gülümsemeyi ve umarsızca eğlenmeyi. Bu kadın-mış gibi yapmayı...
Belki bu birşeyleri hatırlatır sana "ti" :) Ve yeniden eskisi gibi aşk dolu gözlerce bakarsın :)) Tanrım ben ne dedim, aşk mı dedim.. Oooohhh maaay gaaaaaaaaad :O
PS: Tony Gatlif filmlerinden bu şahane filmi de mutlaka izlemenizi öneririm. Film trailer için :http://youtu.be/74RdfFfN24Q
Eylül 19, 2011
Eylül 07, 2011
Sömürünün “Teknolojik” Hali: Çağrı Merkezleri
Tolga Alkan’ın kaleme aldığı “Sömürünün “Teknolojik” Hali: Çağrı Merkezleri“ başlıklı yazı sendika.org’tan aynen yayınlıyoruz.
Çağrı merkezleri yada “call center” lar, giderek günlük yaşantımızın bir parçası ve işimizi görme aracı haline geliyor. Özellikle son yıllarda, başta bankacılık ve telekomünikasyon olmak üzere, otomotivden teknik desteğe, sigortacılıktan perakende satışa kadar hemen her sektörde karşımıza çıkan çağrı merkezleri, ilk bakışta hayatımızı kolaylaştıran ve işlerimizi daha hızlı ve zahmetsiz bir şekilde halletmemizi sağlayan bir mecra olarak görünüyor.
Diğer bir yönden bakıldığında ise, sağladıklarıyla sermayenin iştahını kabartan bir pazar ve iş organizasyonu olan çağrı merkezleri, giderek bağımsız bir sektör halini almaya başladı. Türkiye’de15 yıllık bir geçmişe sahip çağrı merkezi pazarında yaklaşık 40 bin kişi çalışıyor. Geçtiğimiz 5 yıl içerisinde her yıl ortalama yüzde 15 büyüyen sektörde 2013 yılında 60 bin kişinin istihdam edileceği öngörülüyor. Çağrı merkezin pazarının ekonomik büyüklüğü ise 315 milyon dolar seviyelerinde bulunuyor. Yarattığı dolaylı ekonomik katkı da eklendiğinde ekonomik büyüklük 465 milyon doları buluyor. Türkiye’de yaklaşık 300 büyük ve orta ölçekli çağrı merkezi var.(1)
Ancak tüm sayısal verilerin yanında çağrı merkezlerinin aynı zamanda birer “sömürü merkezi” olduğuna yönelik kanı, başta bu sektörde çalışanlar olmak üzere, konuyla ilgili araştırma yapanların genellikle hemfikir oldukları bir nokta. Zira çağrı merkezlerini, sermayenin, ucuz emek, esnek çalışma imkanları, maliyet avantajı, rekabet üstünlüğü vb. gibi kendisine içkin güdülerle, iletişim ve bilgisayar teknolojilerinin sağladığı olanakları kullanarak geliştirdiği yeni bir çalışma şekli ve iş örgütlenmesi(2) olarak tanımlamak mümkündür.
Tamda bu noktada, kapitalizmin tarihsel gelişimi, bu gelişim içinde emek süreci örgütlenmesi/düzenleme tarzları ve birikim rejimlerinde meydana gelen değişimler, çağrı merkezlerinin varlığı ve bu merkezlerdeki sömürünün analizi konusunda yeterli alt yapıyı sağlamaktadır.
Çok kısa biçimde üzerinden geçmek gerekirse, 1970’li yılların başlarından itibaren kapitalist sistemin, dönemsel olarak ise Fordist birikim rejiminin kriz içine girdiği konusunda büyük ölçüde fikir birliği bulunmaktadır. Krizden çıkış için ise 1980’lerin başında uygulamaya sokulan yeni liberal ekonomi politikaları ve emek sürecinde esneklik kavramları ortaya çıkmıştır.
Kriz eksenli yaklaşımların ortaklaştığı en önemli nokta; emek süreci örgütlenmesi ve kapitalist sermaye birikim rejimi olarak nitelenen Fordizmin, bugün yerini yeni bir emek süreci örgütlenmesine, bir başka ifade ile post-Fordizm yada esnek üretim olgularına bıraktığıdır. 1980’li yıllarla birlikte istihdamın sektörel dağılımında önemli değişiklikler meydana gelmiş ve buna bağlı olarak ekonomik yapıda sanayinin yerini hizmetler sektörü almaya başlamıştır. Buna bağlı olarak çalışma şekilleri ve işçi tiplerinde de değişiklikler meydana gelmiştir. Fordist dönemde çalışan işgünün önemli kısmını oluşturan mavi yakalılar, sektörel dağılımın hizmetler lehine değişiminin ardından ağırlıklarını kaybetmiş ve beyaz yakalı denilen hizmet sektörü çalışanlarının oranı artmaya başlamıştır.
Sermayenin ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenen emek piyasaları ve yasalarla desteklenen kurumsal düzenlemeler ile kısmi süreli, geçici, sözleşmeli, yarı zamanlı gibi istihdam biçimleri, bunun yanı sıra, ev çalışması, tele çalışma, gibi çalışma şekilleri ortaya çıkmıştır. Bu durum, emek piyasalarında merkez ve çevre işgücü ayrımını beraberinde getirmiş, taşeronlaşma yaygınlaşmıştır. Oluşan ikili emek piyasası yapısı ile, bir yandan işletme için yatırım olarak görülen çekirdek işgücü ortaya çıkmış, diğer taraftan ise görece vasıfsız ve güvencesiz çalışan bir çevre işgücü oluşmuştur.
İşyeri içinde yapılan düzenlemelerle Fordist sistemdeki yabancılaşma sorununun ortadan kalktığı ifade edilmekle birlikte, teknolojinin getirdiği yeni olanaklarla daha fazla çalışan, daha fazla artı-değer yaratan ve sıkı sıkıya denetim altında olan bir çalışan bir grubu ortaya çıkmıştır. Kol emeğinin yanı sıra zihinsel emeğini de işletmenin karlılığı için seferber eden işçi, eskisine göre çok daha yoğun ve yorucu bir çalışma temposunun içine itilmiştir. Toplam kalite yönetimi, insan kaynakları yönetimi gibi yönetsel faaliyetler ile, bu iş gücünün işletmeye entegrasyonu arttırılmış, çatışmanın olmadığı bir aile ortamı olarak sunulan işyerinde ideolojik kontrol mekanizmaları devreye sokulmuştur.
Esnekleşen emek piyasaları, sermayeye hareket serbestisi kazandırmakla kalmamış, karlılık ve verimlilik artışları önemli oranlara ulaşmıştır. Uygulanan esnek çalışma biçimleri ile emeğin sermayeye olan maliyeti azalmış, sosyal güvenlik sistemindeki yeniden yapılanma ile de sermayeye yine maliyetleri azaltıcı imkanlar sağlanmıştır.
İşte çağrı merkezleri yada call center ler, bu gelişmelerle birlikte çalışma yaşamında görülemeye başlanan yeni çalışma biçimlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Teknolojik gelişmelerin getirdiği olanaklarla yapılanan çağrı merkezleri, birçok işin yapılış biçimi, zamanı ve mekanı üzerinde değişiklik meydana getirmiştir. Ortaya çıkış noktası, diğer birçok gelişme gibi, sermaye açısından maliyetleri düşürme, karlılığı arttırma ve rekabet avantajı sağlama olan çağrı merkezleri, emeğin örgütleniş biçiminde de farklılıklar meydana getirmiştir.
Buradaki kilit nokta; emek sürecinin temel belirleyicilerinden biri ve belki de en önemlisi olan teknolojinin, kelime anlamının ötesine geçerek, hizmet ettiği sınıftır. Zira en basit şekliyle “insanın doğayı ve şeyleri dönüştürme çabası” olarak tanımlanabilecek teknoloji, kapitalizmin hakim sistem oluşundan bu yana sermayenin çıkarları doğrultusunda kullanılmakta, ona hizmet etmekte ve dahası kapitalist sömürünün temel araçlarından biri konumuna gelmektedir. Buradan teknolojiye topyekün karşı olunduğu gibi bir sonuç değil, ama teknolojinin gelinen noktada hizmet ettiği sisteme olan karşıtlık anlaşılmalıdır.
Aşağıda kısaca emek süreci (temel belirleyicileri olan teknoloji, vasıf ve denetim) ve esneklik (esnek istihdam ve çalışma biçimlerinde esneklik) eksenlerinde çağrı merkezlerindeki çalışma biçimine bakılacaktır.
Çağrı merkezlerindeki emek sürecinin incelemesi sonucu ortaya çıkan ilk sonuç, yüksek derecede vasıf gerektirmeyen bir çalışma biçimi olduğudur. İşgünün büyük bölümünün üniversite yada yüksek lisans mezunu olduğu çağrı merkezlerinde çalışanlar eğitim ile elde edilmiş vasıfları işlerinde kullanmamaktadır. Vasıf konusundaki gözlemler, çağrı merkezinde vasıflı bir çalışma olmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca çok sıkı bir elektronik denetim ve gözetim altında bulunan çağrı merkezi çalışanları, yaygın söylemin aksine, zamanı kullanma konusunda inisiyatif sahibi değillerdir. Performans değerlendirme kriterleri, saniyelerin dahi hesaplandığı kontrol mekanizmaları ve yoğun denetim, insan doğasına aykırı bir tutum sergilemektedir. Çalışanlar arasında iş tatminsizliği ve stresin had safhada oluşu, bu işin daha iyi bir buluncaya kadar geçici olarak yapılan bir iş olarak görülmesi sonucunu doğurmaktadır. Bu da sermayeye, her zaman düşük ücretlerle çalıştırabileceği, eğitimli ve genç emek gücü sağlamaktadır.
Çağrı merkezlerindeki emek sürecinin, Fordist-Taylorist iş organizasyonu ile paralellikler gösterdiğine yönelik kanı ağır basmaktadır.. Taylor’un hareket-zaman etütlerini andıran, en küçük dakikaların bile önceden hesaplandığı emek süreci, rutin, monoton, bıktırıcı ve kariyer/gelişim olanağı sağlamayan bir şekilde gerçekleşmektedir. Bu anlamda çağrı merkezlerindeki iş organizasyonunu, Fordist-Taylorist emek sürecinin kendini yeniden üretmesi olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır.
Çağrı merkezlerindeki çalışma biçimine bakıldığında göze çarpan bir diğer nokta, esnek çalışma ve esneklik unsurlarının, çağrı merkezlerinde uygulama alanı bulduğudur. Sayısal esneklik, fonksiyonel esneklik, ücret esnekliği gibi emek gücünde esneklik uygulamaları çağrı merkezlerinde çeşitli biçimlerde hayata geçmektedir. Bunların yanı sıra, esnek istihdam biçimlerinden geçici çalışma, yarı süreli çalışma ve sözleşmeli çalışma gibi uygulamaların da, çağrı merkezlerinde sıklıkla kullanıldığı söylenebilir. Esnekliğin teknolojik ve yönetsel boyutları ile çağrı merkezlerine girdiği, yine öne sürülebilecek gözlemlerdendir.
Bu uygulamaların yanı sıra “taşeronlaşma” kavramından, birçok diğer sektör gibi, çağrı merkezleri de giderek daha fazla nasibini almaktadır. Taşeron çalışma sayesinde, yine diğer sektörlerde olduğu gibi, asıl firma çağrı merkezi üzerinden vereceği hizmetlerin tamamını yada bir kısmını başka bir şirkete “outsource” etmekte ve bu yolla taşeronlaştırmanın tüm olanaklarından faydalanabilmektedir. Yani çağrı merkezi çalışanının ürettiği değeri başkasına satmakta ve iki kere sömürmektedir. Tüm bunlar olurken asıl şirketin taşeron çağrı merkezinde çalışanlar, merkez işgücünün sahip olduğu olanakların neredeyse hiçbirine sahip olamamaktadır. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri Türkiye’de son yıllarda Erzurum, Malatya gibi illerde birbiri ardına açılan ve diğer firmalara taşeron olarak hizmet veren çağrı merkezleridir.
Ayrıca neredeyse tamamı farklı işkollarında faaliyet gösteren şirketlere ait çağrı merkezleri örgütlenme olanaklarını büyük ölçüde ortadan kaldırmaktadır. Çağrı merkezi bağımsız bir işkolu olarak tanımlanmadığı için de, çağrı merkezi çalışanları örneğin bir sendika kuramamakta ve ortak sorunlarına ortak çözümler üretme noktasında yeterli olanağı bulamamaktadırlar. Ancak tüm bu zorluklara rağmen Türkiye’deki çağrı merkezi çalışanları bir dernek çatışı altında birleşerek, mesleki hakları, çalışma koşulları ve diğer taleplerini dile getirebilecekleri bir platformda örgütlenmiş bulunuyorlar.(3)
Konuyu özetleyecek olursak, kısaca, eski Fordist-Taylorist iş organizasyonunun, kriz sonrası emek piyasaları ve emek süreçlerinin anahtar kavramı olan esneklik ile harmanlandığı çağrı merkezleri, tıpkı 1900’lü yılların ilk dönemleri için dile getirilen unsurların günümüz dünyasına adapte edilmiş hali olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir anlamda çağrı merkezleri, “modern ağır iş fabrikaları” olarak tanımlanabilir.
Çağrı merkezleri yada “call center” lar, giderek günlük yaşantımızın bir parçası ve işimizi görme aracı haline geliyor. Özellikle son yıllarda, başta bankacılık ve telekomünikasyon olmak üzere, otomotivden teknik desteğe, sigortacılıktan perakende satışa kadar hemen her sektörde karşımıza çıkan çağrı merkezleri, ilk bakışta hayatımızı kolaylaştıran ve işlerimizi daha hızlı ve zahmetsiz bir şekilde halletmemizi sağlayan bir mecra olarak görünüyor.
Diğer bir yönden bakıldığında ise, sağladıklarıyla sermayenin iştahını kabartan bir pazar ve iş organizasyonu olan çağrı merkezleri, giderek bağımsız bir sektör halini almaya başladı. Türkiye’de15 yıllık bir geçmişe sahip çağrı merkezi pazarında yaklaşık 40 bin kişi çalışıyor. Geçtiğimiz 5 yıl içerisinde her yıl ortalama yüzde 15 büyüyen sektörde 2013 yılında 60 bin kişinin istihdam edileceği öngörülüyor. Çağrı merkezin pazarının ekonomik büyüklüğü ise 315 milyon dolar seviyelerinde bulunuyor. Yarattığı dolaylı ekonomik katkı da eklendiğinde ekonomik büyüklük 465 milyon doları buluyor. Türkiye’de yaklaşık 300 büyük ve orta ölçekli çağrı merkezi var.(1)
Ancak tüm sayısal verilerin yanında çağrı merkezlerinin aynı zamanda birer “sömürü merkezi” olduğuna yönelik kanı, başta bu sektörde çalışanlar olmak üzere, konuyla ilgili araştırma yapanların genellikle hemfikir oldukları bir nokta. Zira çağrı merkezlerini, sermayenin, ucuz emek, esnek çalışma imkanları, maliyet avantajı, rekabet üstünlüğü vb. gibi kendisine içkin güdülerle, iletişim ve bilgisayar teknolojilerinin sağladığı olanakları kullanarak geliştirdiği yeni bir çalışma şekli ve iş örgütlenmesi(2) olarak tanımlamak mümkündür.
Tamda bu noktada, kapitalizmin tarihsel gelişimi, bu gelişim içinde emek süreci örgütlenmesi/düzenleme tarzları ve birikim rejimlerinde meydana gelen değişimler, çağrı merkezlerinin varlığı ve bu merkezlerdeki sömürünün analizi konusunda yeterli alt yapıyı sağlamaktadır.
Çok kısa biçimde üzerinden geçmek gerekirse, 1970’li yılların başlarından itibaren kapitalist sistemin, dönemsel olarak ise Fordist birikim rejiminin kriz içine girdiği konusunda büyük ölçüde fikir birliği bulunmaktadır. Krizden çıkış için ise 1980’lerin başında uygulamaya sokulan yeni liberal ekonomi politikaları ve emek sürecinde esneklik kavramları ortaya çıkmıştır.
Kriz eksenli yaklaşımların ortaklaştığı en önemli nokta; emek süreci örgütlenmesi ve kapitalist sermaye birikim rejimi olarak nitelenen Fordizmin, bugün yerini yeni bir emek süreci örgütlenmesine, bir başka ifade ile post-Fordizm yada esnek üretim olgularına bıraktığıdır. 1980’li yıllarla birlikte istihdamın sektörel dağılımında önemli değişiklikler meydana gelmiş ve buna bağlı olarak ekonomik yapıda sanayinin yerini hizmetler sektörü almaya başlamıştır. Buna bağlı olarak çalışma şekilleri ve işçi tiplerinde de değişiklikler meydana gelmiştir. Fordist dönemde çalışan işgünün önemli kısmını oluşturan mavi yakalılar, sektörel dağılımın hizmetler lehine değişiminin ardından ağırlıklarını kaybetmiş ve beyaz yakalı denilen hizmet sektörü çalışanlarının oranı artmaya başlamıştır.
Sermayenin ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenen emek piyasaları ve yasalarla desteklenen kurumsal düzenlemeler ile kısmi süreli, geçici, sözleşmeli, yarı zamanlı gibi istihdam biçimleri, bunun yanı sıra, ev çalışması, tele çalışma, gibi çalışma şekilleri ortaya çıkmıştır. Bu durum, emek piyasalarında merkez ve çevre işgücü ayrımını beraberinde getirmiş, taşeronlaşma yaygınlaşmıştır. Oluşan ikili emek piyasası yapısı ile, bir yandan işletme için yatırım olarak görülen çekirdek işgücü ortaya çıkmış, diğer taraftan ise görece vasıfsız ve güvencesiz çalışan bir çevre işgücü oluşmuştur.
İşyeri içinde yapılan düzenlemelerle Fordist sistemdeki yabancılaşma sorununun ortadan kalktığı ifade edilmekle birlikte, teknolojinin getirdiği yeni olanaklarla daha fazla çalışan, daha fazla artı-değer yaratan ve sıkı sıkıya denetim altında olan bir çalışan bir grubu ortaya çıkmıştır. Kol emeğinin yanı sıra zihinsel emeğini de işletmenin karlılığı için seferber eden işçi, eskisine göre çok daha yoğun ve yorucu bir çalışma temposunun içine itilmiştir. Toplam kalite yönetimi, insan kaynakları yönetimi gibi yönetsel faaliyetler ile, bu iş gücünün işletmeye entegrasyonu arttırılmış, çatışmanın olmadığı bir aile ortamı olarak sunulan işyerinde ideolojik kontrol mekanizmaları devreye sokulmuştur.
Esnekleşen emek piyasaları, sermayeye hareket serbestisi kazandırmakla kalmamış, karlılık ve verimlilik artışları önemli oranlara ulaşmıştır. Uygulanan esnek çalışma biçimleri ile emeğin sermayeye olan maliyeti azalmış, sosyal güvenlik sistemindeki yeniden yapılanma ile de sermayeye yine maliyetleri azaltıcı imkanlar sağlanmıştır.
İşte çağrı merkezleri yada call center ler, bu gelişmelerle birlikte çalışma yaşamında görülemeye başlanan yeni çalışma biçimlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Teknolojik gelişmelerin getirdiği olanaklarla yapılanan çağrı merkezleri, birçok işin yapılış biçimi, zamanı ve mekanı üzerinde değişiklik meydana getirmiştir. Ortaya çıkış noktası, diğer birçok gelişme gibi, sermaye açısından maliyetleri düşürme, karlılığı arttırma ve rekabet avantajı sağlama olan çağrı merkezleri, emeğin örgütleniş biçiminde de farklılıklar meydana getirmiştir.
Buradaki kilit nokta; emek sürecinin temel belirleyicilerinden biri ve belki de en önemlisi olan teknolojinin, kelime anlamının ötesine geçerek, hizmet ettiği sınıftır. Zira en basit şekliyle “insanın doğayı ve şeyleri dönüştürme çabası” olarak tanımlanabilecek teknoloji, kapitalizmin hakim sistem oluşundan bu yana sermayenin çıkarları doğrultusunda kullanılmakta, ona hizmet etmekte ve dahası kapitalist sömürünün temel araçlarından biri konumuna gelmektedir. Buradan teknolojiye topyekün karşı olunduğu gibi bir sonuç değil, ama teknolojinin gelinen noktada hizmet ettiği sisteme olan karşıtlık anlaşılmalıdır.
Aşağıda kısaca emek süreci (temel belirleyicileri olan teknoloji, vasıf ve denetim) ve esneklik (esnek istihdam ve çalışma biçimlerinde esneklik) eksenlerinde çağrı merkezlerindeki çalışma biçimine bakılacaktır.
Çağrı merkezlerindeki emek sürecinin incelemesi sonucu ortaya çıkan ilk sonuç, yüksek derecede vasıf gerektirmeyen bir çalışma biçimi olduğudur. İşgünün büyük bölümünün üniversite yada yüksek lisans mezunu olduğu çağrı merkezlerinde çalışanlar eğitim ile elde edilmiş vasıfları işlerinde kullanmamaktadır. Vasıf konusundaki gözlemler, çağrı merkezinde vasıflı bir çalışma olmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca çok sıkı bir elektronik denetim ve gözetim altında bulunan çağrı merkezi çalışanları, yaygın söylemin aksine, zamanı kullanma konusunda inisiyatif sahibi değillerdir. Performans değerlendirme kriterleri, saniyelerin dahi hesaplandığı kontrol mekanizmaları ve yoğun denetim, insan doğasına aykırı bir tutum sergilemektedir. Çalışanlar arasında iş tatminsizliği ve stresin had safhada oluşu, bu işin daha iyi bir buluncaya kadar geçici olarak yapılan bir iş olarak görülmesi sonucunu doğurmaktadır. Bu da sermayeye, her zaman düşük ücretlerle çalıştırabileceği, eğitimli ve genç emek gücü sağlamaktadır.
Çağrı merkezlerindeki emek sürecinin, Fordist-Taylorist iş organizasyonu ile paralellikler gösterdiğine yönelik kanı ağır basmaktadır.. Taylor’un hareket-zaman etütlerini andıran, en küçük dakikaların bile önceden hesaplandığı emek süreci, rutin, monoton, bıktırıcı ve kariyer/gelişim olanağı sağlamayan bir şekilde gerçekleşmektedir. Bu anlamda çağrı merkezlerindeki iş organizasyonunu, Fordist-Taylorist emek sürecinin kendini yeniden üretmesi olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır.
Çağrı merkezlerindeki çalışma biçimine bakıldığında göze çarpan bir diğer nokta, esnek çalışma ve esneklik unsurlarının, çağrı merkezlerinde uygulama alanı bulduğudur. Sayısal esneklik, fonksiyonel esneklik, ücret esnekliği gibi emek gücünde esneklik uygulamaları çağrı merkezlerinde çeşitli biçimlerde hayata geçmektedir. Bunların yanı sıra, esnek istihdam biçimlerinden geçici çalışma, yarı süreli çalışma ve sözleşmeli çalışma gibi uygulamaların da, çağrı merkezlerinde sıklıkla kullanıldığı söylenebilir. Esnekliğin teknolojik ve yönetsel boyutları ile çağrı merkezlerine girdiği, yine öne sürülebilecek gözlemlerdendir.
Bu uygulamaların yanı sıra “taşeronlaşma” kavramından, birçok diğer sektör gibi, çağrı merkezleri de giderek daha fazla nasibini almaktadır. Taşeron çalışma sayesinde, yine diğer sektörlerde olduğu gibi, asıl firma çağrı merkezi üzerinden vereceği hizmetlerin tamamını yada bir kısmını başka bir şirkete “outsource” etmekte ve bu yolla taşeronlaştırmanın tüm olanaklarından faydalanabilmektedir. Yani çağrı merkezi çalışanının ürettiği değeri başkasına satmakta ve iki kere sömürmektedir. Tüm bunlar olurken asıl şirketin taşeron çağrı merkezinde çalışanlar, merkez işgücünün sahip olduğu olanakların neredeyse hiçbirine sahip olamamaktadır. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri Türkiye’de son yıllarda Erzurum, Malatya gibi illerde birbiri ardına açılan ve diğer firmalara taşeron olarak hizmet veren çağrı merkezleridir.
Ayrıca neredeyse tamamı farklı işkollarında faaliyet gösteren şirketlere ait çağrı merkezleri örgütlenme olanaklarını büyük ölçüde ortadan kaldırmaktadır. Çağrı merkezi bağımsız bir işkolu olarak tanımlanmadığı için de, çağrı merkezi çalışanları örneğin bir sendika kuramamakta ve ortak sorunlarına ortak çözümler üretme noktasında yeterli olanağı bulamamaktadırlar. Ancak tüm bu zorluklara rağmen Türkiye’deki çağrı merkezi çalışanları bir dernek çatışı altında birleşerek, mesleki hakları, çalışma koşulları ve diğer taleplerini dile getirebilecekleri bir platformda örgütlenmiş bulunuyorlar.(3)
Konuyu özetleyecek olursak, kısaca, eski Fordist-Taylorist iş organizasyonunun, kriz sonrası emek piyasaları ve emek süreçlerinin anahtar kavramı olan esneklik ile harmanlandığı çağrı merkezleri, tıpkı 1900’lü yılların ilk dönemleri için dile getirilen unsurların günümüz dünyasına adapte edilmiş hali olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir anlamda çağrı merkezleri, “modern ağır iş fabrikaları” olarak tanımlanabilir.
Ağustos 30, 2011
Ağustos 28, 2011
Ağustos 20, 2011
Vitus - Küçük Dahi
Son zamanlarda izlediğim yine en iyi filmlerdendi. 2006 yapım yılı bir film olmasına rağmen geç keşfettiğim için hiç pişman değilim. En azından izledim :D
Bu arada başrol oyuncumuz gerçekte de bir dahi, yani kendini oynuyor bir yerde. Teo Gheorghiu. Kendisi ile ilgili bilgilere de ulaşıp keşfediniz...
İyi seyirler...
Bu arada başrol oyuncumuz gerçekte de bir dahi, yani kendini oynuyor bir yerde. Teo Gheorghiu. Kendisi ile ilgili bilgilere de ulaşıp keşfediniz...
İyi seyirler...
Ağustos 16, 2011
Ellie Goulding - Wish I Stayed (Acoustic)
Uffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff
Böyle sesleri duyunca dövesim geliyoooooor :D -hafiften kıskandım- :D
Böyle sesleri duyunca dövesim geliyoooooor :D -hafiften kıskandım- :D
Jamie Cullum - High and dry (Live)
Lütfen yeni ev arkadaşımız bu ve benzerlerinden olsun yaaaaaaaaaaaaaaaa...
Bana seni gerek seniiiiiiiiiiiiiiiiiii diyerek rüyalara dalıyorum ;))
Bana seni gerek seniiiiiiiiiiiiiiiiiii diyerek rüyalara dalıyorum ;))
Ağustos 05, 2011
Notos: Hayal Adası
Hiç bilmiyordum dememek için tıklayalım :)
Notos: Hayal Adası hakkında:
Başka türlü düşünemiyoruz. Edebiyat, hem geçmişin tadını, hem yaşadığımız ânın anlamını taşır. Hayatımızın ayrıntılarını tamamlar. Endişelerimizi, insanın varoluşunu anlatır. Edebiyatın hayatımızda tuttuğu yer içimize gitgide daha çok işliyor. Belki yeni zamanların kültürü içinde edebiyatın değerlerinde aşınmalar oldu, yazarlar kimlik yitiminin eşiğine uğradı, tutumlar değişti, arkadaşlıklar bozuldu, eleştiri anlamsızlaştı. Bu yolun nereye çıkacağını merak etmeyenler edebiyatı ya boş zaman uğraşı olarak görüyor ya da bugünü yaşamaktan ötesini göremiyor. Bugünlerde, yaşadığımız düş kırıklıklarının da etkisi elbette var. Gene de Notos ile yeni başlangıçlar yapabiliyorsak, edebiyatın ne işe yaradığını sorgulamaktan vazgeçmeyenlerin sayısının gitgide çoğaldığı yerde verimli toprakları toplayan bir delta oluşacağından da kuşku duymamalıyız. Notos, bu deltaya enerji toplayan bir güç kaynağı. Bizim için hayatın anlamı. Gecenin ucunda parlayan bir yıldız. Ama bir Anka da değil. Elinizi uzattığınızda tutulabilecek kadar yakın. Bu bizim hayatımızsa ve orada yıpranmadan kalmak için bütün kurumlardan ve iktidar odaklarından bağımsız, dik durulabileceğini göstermekse Notos'un amacı, önce kendine inanmakla başlar her şey. Notos, edebiyatı sivilleştirmenin araçlarından biri olmaya da gönüllü. Sonunda tutabileceği her adaya ayak basıyor ve dergileri ve kitaplarından sonra şimdi de Notos Blog ile hayatımıza karışmak için bir dönemeci daha geçiyor. Üstelik Notos Blog, edebiyattan başlayıp kültür ve hayatımızın ayrıntıları, dünyamızın ve canına okuduğumuz doğanın sorunları, insanlar ve hayvanlar, arkadaşlık ve siyaset, barış ve savaş, demek ki bizim olan her türlü sorunun paylaşıldığı bir düşünce üretim alanı ve iletişim çizgisi olarak yayına başlıyor. Buraya geldiğinizde hep yeni düşüncelerle, tartışmalarla karşılaşacak, kendi yorumlarınızı dilediğinizce ekleyip eleştirilerinizi ileteceksiniz. Notos ile ve tanımadığınız herkesle paylaşmak için.
Başlıyoruz...
Ayrıca : http://www.notoskitap.com/ ziyaret edelim :)
Ağustos 04, 2011
Yazarken nelere dikkat etmeli?
Gezinirken denk geldim, şaka gibi - İŞARETLEEEEEEEER :) "Ti" oku mutlaka :)
Böyle bir başlık atıldığında, sanki yazmakla ilgili ortada evrensel kurallar varmış izlenimi uyanabilir. Elbette ki durum öyle değil. Yalnızca, bazı önemli yazarların yazmakla ilgili olarak verdikleri ipuçlarını ve önerilerini biraraya getirelim istedik. Belki sizin de bunlara ekleyecek birkaç şeyiniz vardır, kim bilir!
Elmore Leonard
1- Bir kitaba, asla havadan söz ederek başlamayın.
2- Hesapsız ünlem kullanmayın. 100.000 kelimelik bir düzyazıda en fazla iki ya da üç tane ünlem olmalı.
3- “Birdenbire” sözcüğünü asla kullanmayın.
4- Margaret Atwood değilseniz, bir yeri ya da bir şeyi tasvir ederken aşırı ayrıntıya girmeyin.
Diana Athill
1- Cümlelerinizin ritmini kontrol etmek için, yazdıklarınızı sesli bir şekilde kendinize okuyun.
2- Silin (hatta SİLİN): ancak olmazsa olmaz sözcükleri tutarak, gerekli sözcükler anlamlı hale gelebilir.
Margaret Atwood
1- Uçaklarda yazmak için kurşunkalem kullanın. Tükenmezkalemler akabilir. Peki, ya kurşunkalem de kırılırsa? Kalemi açamazsınız, çünkü uçaklarda kesici alet bulunduramazsınız. O zaman: Yanınıza iki kalem alın.
2- İki kalemin de ucu kırılırsa, metal ya da cam tırnak törpüsüyle ucunu açabilirsiniz.
3- Üzerine yazacak bir şey alın. Kâğıt olabilir. Olmadı, bir tahtanın ya da kolunuzun üzerine de yazabilirsiniz.
4- Bilgisayar kullanıyorsanız, yazdığınız her şeyi yedekleyin.
5- Sırt egzersizleri yapın.
6- Kitabınızı, okuyup fikirlerini söylemeleri için bir ya da iki arkadaşınıza verin. Asla, duygusal ilişki yaşadığınız kişiye vermeyin, tabii ayrılmayı planlamıyorsanız.
7- Ormanın ortasında oturup durmayın. Kaybolduysanız ya da tıkandıysanız, geldiğiniz yoldan geri dönüp başka bir yola girin. Karakteri değiştirin, zamanı değiştirin, açılış sayfasını değiştirin.
Roddy Doyle
1- Masanızın üstünde, sevdiğiniz yazarın bir fotoğrafı olmasın; hele ki o yazar, intihar etmiş bir yazarsa.
2- Kendinize nazik davranın. Sayfaları olabildiğince hızlı doldurun: çift boşluklu yazın, iki satırda bir yazın ve her sayfa bittiğinde, bunu bir zafer olarak görün.
3- 50. sayfaya geldiğinizde sakinleşin, niteliği düşünmeye başlayın. Gerginleşin – budur.
4- Günde sadece birkaç web sayfasına girin.
5- Yazmadığınız kitabı gidip de Amazon’da aratmayın!
Richard Ford
1- Sevdiğiniz ve yazar olmanın iyi bir fikir olduğunu düşünen biriyle evlenin.
2- Çocuk yapmayın.
3- Kitabınızla ilgili yazılan değerlendirmeleri okumayın.
4- Kitaplarla ilgili değerlendirmeler yazmayın.
5- Sabah sabah ya da gece geç vakitte eşinizle tartışmayın.
6- Yazarken bir şey içmeyin.
7- Editörlere mektup/e-posta atmayın (Kimse sallamaz).
Jonathan Frenzen
1- Okur bir arkadaştır; rakip ya da taraftar değildir.
2- Yazarken “Sonra” sözcüğünü kullanmayın. Bunun için “ve” sözcüğü var (Notos: Bilge Karasu’nun “ve” sözcüğünü asla kullanmamış olması geldi aklımıza!)
3- Çok bariz bir birinci şahıs ağzı kendini karşı konulamaz şekilde ortaya koymadığı takdirde üçüncü ağızdan yazın.
4- Bilgiye erişim ücretsiz ve evrensel olduğu için, roman yazarken kapsamlı bir araştırma yapmak da şart oldu.
Bunlar, yazarların öneri niteliğinde uyarılarının bir dökümü, özeti. Yalnızca bu kadar. Biraz eğlendirici, belki biraz da yol gösterici.
Alıntı: http://notoskitap.blogspot.com/2011/03/yazarken-nelere-dikkat-etmeli.html#more
Böyle bir başlık atıldığında, sanki yazmakla ilgili ortada evrensel kurallar varmış izlenimi uyanabilir. Elbette ki durum öyle değil. Yalnızca, bazı önemli yazarların yazmakla ilgili olarak verdikleri ipuçlarını ve önerilerini biraraya getirelim istedik. Belki sizin de bunlara ekleyecek birkaç şeyiniz vardır, kim bilir!
Elmore Leonard
1- Bir kitaba, asla havadan söz ederek başlamayın.
2- Hesapsız ünlem kullanmayın. 100.000 kelimelik bir düzyazıda en fazla iki ya da üç tane ünlem olmalı.
3- “Birdenbire” sözcüğünü asla kullanmayın.
4- Margaret Atwood değilseniz, bir yeri ya da bir şeyi tasvir ederken aşırı ayrıntıya girmeyin.
Diana Athill
1- Cümlelerinizin ritmini kontrol etmek için, yazdıklarınızı sesli bir şekilde kendinize okuyun.
2- Silin (hatta SİLİN): ancak olmazsa olmaz sözcükleri tutarak, gerekli sözcükler anlamlı hale gelebilir.
Margaret Atwood
1- Uçaklarda yazmak için kurşunkalem kullanın. Tükenmezkalemler akabilir. Peki, ya kurşunkalem de kırılırsa? Kalemi açamazsınız, çünkü uçaklarda kesici alet bulunduramazsınız. O zaman: Yanınıza iki kalem alın.
2- İki kalemin de ucu kırılırsa, metal ya da cam tırnak törpüsüyle ucunu açabilirsiniz.
3- Üzerine yazacak bir şey alın. Kâğıt olabilir. Olmadı, bir tahtanın ya da kolunuzun üzerine de yazabilirsiniz.
4- Bilgisayar kullanıyorsanız, yazdığınız her şeyi yedekleyin.
5- Sırt egzersizleri yapın.
6- Kitabınızı, okuyup fikirlerini söylemeleri için bir ya da iki arkadaşınıza verin. Asla, duygusal ilişki yaşadığınız kişiye vermeyin, tabii ayrılmayı planlamıyorsanız.
7- Ormanın ortasında oturup durmayın. Kaybolduysanız ya da tıkandıysanız, geldiğiniz yoldan geri dönüp başka bir yola girin. Karakteri değiştirin, zamanı değiştirin, açılış sayfasını değiştirin.
Roddy Doyle
1- Masanızın üstünde, sevdiğiniz yazarın bir fotoğrafı olmasın; hele ki o yazar, intihar etmiş bir yazarsa.
2- Kendinize nazik davranın. Sayfaları olabildiğince hızlı doldurun: çift boşluklu yazın, iki satırda bir yazın ve her sayfa bittiğinde, bunu bir zafer olarak görün.
3- 50. sayfaya geldiğinizde sakinleşin, niteliği düşünmeye başlayın. Gerginleşin – budur.
4- Günde sadece birkaç web sayfasına girin.
5- Yazmadığınız kitabı gidip de Amazon’da aratmayın!
Richard Ford
1- Sevdiğiniz ve yazar olmanın iyi bir fikir olduğunu düşünen biriyle evlenin.
2- Çocuk yapmayın.
3- Kitabınızla ilgili yazılan değerlendirmeleri okumayın.
4- Kitaplarla ilgili değerlendirmeler yazmayın.
5- Sabah sabah ya da gece geç vakitte eşinizle tartışmayın.
6- Yazarken bir şey içmeyin.
7- Editörlere mektup/e-posta atmayın (Kimse sallamaz).
Jonathan Frenzen
1- Okur bir arkadaştır; rakip ya da taraftar değildir.
2- Yazarken “Sonra” sözcüğünü kullanmayın. Bunun için “ve” sözcüğü var (Notos: Bilge Karasu’nun “ve” sözcüğünü asla kullanmamış olması geldi aklımıza!)
3- Çok bariz bir birinci şahıs ağzı kendini karşı konulamaz şekilde ortaya koymadığı takdirde üçüncü ağızdan yazın.
4- Bilgiye erişim ücretsiz ve evrensel olduğu için, roman yazarken kapsamlı bir araştırma yapmak da şart oldu.
Bunlar, yazarların öneri niteliğinde uyarılarının bir dökümü, özeti. Yalnızca bu kadar. Biraz eğlendirici, belki biraz da yol gösterici.
Alıntı: http://notoskitap.blogspot.com/2011/03/yazarken-nelere-dikkat-etmeli.html#more
Kendi yayıncın ol
Umut verici, en azından emeğin ulaşabileceği bir alan olabilmesi...
Hayata geçmesi dileğimiz... :)
Hayata geçmesi dileğimiz... :)
Ağustos 03, 2011
Oruç Aruoba - Geldim
oraya geldim -
oradan gittim:
öylesine yakındık ki.
dalından kopardığım yeşil elmanın
iki yarısı değil
hepsini yediğin kendisi gibi.
içinden geçtiğimiz kokulu karanlığı
delip geçen parlak ışığım gibi.
koyu yeşillikler içindeki evin
gözümüze çarpıveren sarı sıcak penceresi gibi.
ayaklarımızın altında kıpırdanan
serin denizin parıltıları gibi.
öylesine yakınız ki
oraya geldim -
orada olacağım.
yorgun musun?
yattın mı?
uyu -
düşünme beni.
ORUÇ ARUOBA
Ağustos 02, 2011
Can Bonomo
Bu da gerçeklerin şarkılar ile anlatımının hikayesi :) Aşk böylesi birşey işteeee :)
bir "parça" bonomo hikayeleri... :) from CAN BONOMO on Vimeo.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
